Gdzie stosuje się klapy dymowe?
Klapy dymowe stosuje się przede wszystkim w budynkach, w których podczas pożaru trzeba sprawnie odprowadzić dym, gorące gazy oraz nadmiar ciepła. Najczęściej klapy dymowe spotykamy je w halach przemysłowych, magazynach, zakładach produkcyjnych, centrach logistycznych, obiektach handlowych, halach sportowych oraz budynkach użyteczności publicznej.
Nie oznacza to jednak, że każdy z tych obiektów wymaga identycznego rozwiązania. O liczbie, rodzaju i rozmieszczeniu urządzeń decydują między innymi konstrukcja budynku, jego powierzchnia i wysokość, sposób użytkowania, podział na strefy dymowe oraz wymagania określone w dokumentacji przeciwpożarowej.
Jaką funkcję pełnią i jak działają klapy dymowe?
W czasie pożaru rozgrzany dym unosi się i gromadzi pod dachem lub stropem budynku. Po uruchomieniu klapy dymowe tworzą otwory, przez które produkty spalania mogą zostać odprowadzone na zewnątrz.
Prawidłowo zaprojektowany system pomaga:
- ograniczyć zadymienie wnętrza,
- poprawić widoczność na drogach ewakuacyjnych,
- zmniejszyć ilość ciepła gromadzącego się pod dachem,
- stworzyć lepsze warunki do prowadzenia akcji ratowniczej,
- ograniczyć rozprzestrzenianie się dymu do sąsiednich części obiektu.
Klapa nie działa jednak jako całkowicie niezależne urządzenie. Jest częścią systemu wentylacji pożarowej, który może obejmować również centralę sterującą, czujki, siłowniki, przyciski ręcznego uruchomienia oraz otwory doprowadzające powietrze kompensacyjne. CNBOP-PIB wskazuje organizację napływu kompensacyjnego jako jeden z istotnych elementów projektowania oddymiania, zwłaszcza w obiektach wielkokubaturowych.
Najczęstsze miejsca zastosowania klap dymowych
| Rodzaj obiektu | Dlaczego stosuje się oddymianie? |
|---|---|
| Hale przemysłowe | Duża powierzchnia i gromadzenie się dymu pod konstrukcją dachu |
| Magazyny i centra logistyczne | Wysokie składowanie oraz znaczna ilość materiałów |
| Zakłady produkcyjne | Maszyny, instalacje i zróżnicowane procesy technologiczne |
| Centra handlowe | Duża liczba użytkowników i rozbudowane drogi ewakuacyjne |
| Obiekty sportowe | Wysokie wnętrza oraz okresowo duża liczba osób |
| Budynki publiczne | Konieczność ochrony dróg ewakuacyjnych |
| Klatki schodowe | Odprowadzanie dymu z pionowej drogi ewakuacyjnej |
Klapy dymowe w halach przemysłowych
Hale przemysłowe należą do najczęstszych miejsc montażu klap oddymiających. Ich duża kubatura i rozległa powierzchnia powodują, że dym może szybko rozprzestrzeniać się pod konstrukcją dachu.
Urządzenia można instalować bezpośrednio w pokryciu dachowym albo integrować z pasmami świetlnymi. Klapy punktowe pozwalają na rozmieszczenie otworów oddymiających w konkretnych miejscach dachu, zgodnie z układem stref i wymaganiami projektu.
W halach przemysłowych należy zwrócić uwagę również na położenie maszyn, instalacji technologicznych, suwnic, regałów i kurtyn dymowych. Elementy te mogą wpływać na przepływ dymu oraz możliwość swobodnego otwarcia skrzydeł klap.
Zastosowanie klap dymowych w magazynach i centrach logistycznych
W obiektach magazynowych istotnym czynnikiem jest ilość i sposób składowania materiałów. Wysokie regały mogą zmieniać sposób przemieszczania się dymu, a przechowywane towary wpływają na możliwą intensywność rozwoju pożaru.
Projekt systemu powinien uwzględniać między innymi:
- wysokość składowania,
- układ regałów,
- podział na strefy pożarowe i dymowe,
- przebieg dróg ewakuacyjnych,
- rozmieszczenie instalacji tryskaczowej,
- lokalizację doków i bram przeładunkowych.
CNBOP-PIB omawia magazyny i centra handlowe jako przykładowe obiekty wymagające indywidualnego projektowania systemów wentylacji pożarowej.
Klapy ALUCO są przeznaczone między innymi do magazynów, centrów logistycznych i obiektów produkcyjnych. W zależności od konstrukcji budynku mogą być montowane bezpośrednio na dachu, w pasmach świetlnych lub jako urządzenia żaluzjowe.
Klapy dymowe w zakładach produkcyjnych
Zakłady produkcyjne wymagają szczególnie indywidualnego podejścia. Inne zagrożenia występują w przemyśle spożywczym, inne w hali obróbki metalu, a jeszcze inne w zakładach wykorzystujących tworzywa sztuczne lub materiały łatwopalne.
Przy doborze systemu analizuje się między innymi:
- charakter prowadzonej produkcji,
- rodzaj wykorzystywanych surowców,
- rozmieszczenie maszyn,
- obecność źródeł wysokiej temperatury,
- sposób magazynowania materiałów,
- liczbę pracowników,
- konstrukcję i wysokość hali.
Klapy mogą być połączone z pasmami świetlnymi, dzięki czemu jedno rozwiązanie spełnia funkcję przeciwpożarową, doświetla wnętrze i — przy odpowiednim wyposażeniu — umożliwia codzienne przewietrzanie hali. Klapy ALUCO FIRE SL mogą być sterowane pneumatycznie lub elektrycznie, a napęd elektryczny pozwala wykorzystać je również do wentylacji poprzez częściowe otwarcie skrzydeł.
Centra handlowe i obiekty usługowe
W centrach handlowych szczególne znaczenie ma liczba użytkowników. Wiele osób przebywających w budynku nie zna jego układu, dlatego utrzymanie odpowiedniej widoczności na drogach ewakuacyjnych jest jednym z ważnych założeń systemu oddymiania.
Urządzenia mogą być montowane nad:
- pasażami,
- atriami,
- klatkami schodowymi,
- przestrzeniami wspólnymi,
- zapleczami magazynowymi,
- strefami dostaw.
W wysokich atriach dym naturalnie przemieszcza się do górnej części przestrzeni. Nie oznacza to jednak, że wystarczy zamontować jedną dużą klapę w najwyższym punkcie. Liczba urządzeń oraz sposób ich uruchamiania powinny wynikać ze scenariusza pożarowego i podziału budynku na strefy.
Hale sportowe i obiekty widowiskowe
Hale sportowe, sale widowiskowe i centra wystawiennicze mają zazwyczaj dużą kubaturę oraz wysokie wnętrza. Podczas wydarzeń może jednocześnie przebywać w nich wiele osób, dlatego system powinien uwzględniać przewidywaną liczbę użytkowników oraz przebieg wyjść ewakuacyjnych.
Znaczenie mają także trybuny, konstrukcja dachu, elementy akustyczne, oświetlenie techniczne i sufity podwieszane. Mogą one wpływać na drogę przepływu dymu oraz miejsce, w którym będzie się on gromadził.
W takich budynkach klapy dachowe często łączy się ze świetlikami, co pozwala wykorzystać powierzchnię dachu również do naturalnego doświetlenia obiektu.
Budynki użyteczności publicznej i klatki schodowe
Systemy oddymiania spotykane są również w szkołach, urzędach, hotelach, szpitalach, biurowcach i budynkach wielokondygnacyjnych.
Szczególnym przypadkiem są klatki schodowe. Dym przedostający się do tej przestrzeni może utrudnić opuszczenie budynku, ponieważ klatka jest zazwyczaj pionową drogą ewakuacyjną łączącą kilka kondygnacji.
Klapa może zostać zamontowana w dachu nad klatką schodową lub w górnej części jej ściany. Konieczne jest przy tym zapewnienie dopływu powietrza uzupełniającego w dolnej części budynku. Badania opublikowane przez CNBOP-PIB wskazują, że skuteczność oddymiania klatki schodowej zależy także od właściwie kontrolowanego napływu powietrza.
Zastosowania klap dymowych
Rodzaj urządzenia powinien być dopasowany do konstrukcji budynku i przyjętego sposobu oddymiania.
| Miejsce montażu | Typowe rozwiązanie |
|---|---|
| Dach hali | Punktowa klapa dymowa |
| Pasmo świetlne | Klapa zintegrowana ze świetlikiem |
| Świetlik szedowy | Klapa żaluzjowa |
| Górna część fasady | Oddymianie lub napowietrzanie |
| Dach klatki schodowej | Odprowadzanie dymu z drogi ewakuacyjnej |
Punktowe klapy ALUCO FIRE SP są przeznaczone do montażu w wybranych miejscach dachu. Modele ALUCO FIRE SL integruje się z pasmami świetlnymi, natomiast urządzenia ALUCO VENTRA mogą być stosowane w fasadach i świetlikach szedowych, także jako elementy napowietrzania.
Klapa oddymiająca a napowietrzanie
Skuteczna praca systemu wymaga nie tylko odprowadzenia dymu, lecz także doprowadzenia odpowiedniej ilości świeżego powietrza. Powietrze kompensacyjne może napływać przez automatycznie otwierane drzwi, bramy, okna lub klapy żaluzjowe.
Bez zapewnienia napowietrzania ciąg grawitacyjny może być słabszy, a przepływ dymu mniej stabilny. Z tego względu klapy dachowe, otwory napowietrzające, centrala sterująca i automatyka powinny tworzyć jeden zaprojektowany układ.
Przykładem takiego połączenia jest realizacja ALUCO dla zakładu Colian w Opatówku, gdzie funkcję oddymiania wspomaga system napowietrzania oparty na klapach żaluzjowych ALUCO VENTRA.
Czy w każdym obiekcie trzeba stosować klapy dymowe?
Nie można odpowiedzieć na to pytanie jedynie na podstawie nazwy lub funkcji budynku. Nie każda hala, każdy magazyn czy obiekt sportowy będzie wymagał takiego samego systemu.
O konieczności zastosowania oddymiania i jego parametrach mogą decydować między innymi:
- powierzchnia i wysokość budynku,
- wielkość strefy pożarowej,
- gęstość obciążenia ogniowego,
- liczba i sposób poruszania się użytkowników,
- długość dróg ewakuacyjnych,
- rodzaj zastosowanych zabezpieczeń,
- ustalenia projektu budowlanego i scenariusza pożarowego.
Warunki techniczne dla budynków określają wymagania związane z bezpieczeństwem pożarowym, natomiast konkretne rozwiązanie powinno zostać dobrane przez projektanta i uzgodnione z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych.
Dobór klap dymowych do obiektu
Dobór urządzenia nie powinien opierać się wyłącznie na jego wymiarach zewnętrznych. Ważnym parametrem jest powierzchnia czynna oddymiania, która opisuje rzeczywistą skuteczność odprowadzania dymu przy uwzględnieniu właściwości aerodynamicznych urządzenia.
Pod uwagę bierze się również:
- klasę odporności na temperaturę,
- obciążenie śniegiem i działanie wiatru,
- sposób otwierania,
- rodzaj napędu,
- izolacyjność cieplną,
- możliwość wentylacji codziennej,
- kompatybilność z automatyką,
- miejsce montażu.
Urządzenia stosowane w systemach kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła podlegają wymaganiom odpowiednich norm z serii EN 12101.
FAQ – gdzie stosuje się klapy dymowe?
Czy klapy dymowe montuje się tylko w halach?
Nie. Stosuje się je również w magazynach, centrach logistycznych, zakładach produkcyjnych, obiektach handlowych, halach sportowych, budynkach publicznych i na klatkach schodowych.
Czy klapa dymowa może służyć do wentylacji?
Tak, pod warunkiem zastosowania odpowiedniego napędu i sterowania. Wybrane modele mogą być częściowo otwierane w celu codziennego przewietrzania budynku.
Czy klapy można montować w świetlikach dachowych?
Tak. Klapy mogą być integrowane z pasmami świetlnymi i świetlikami łukowymi, łącząc funkcję oddymiania z naturalnym doświetleniem wnętrza.
Czy klapy żaluzjowe służą tylko do oddymiania?
Nie. Mogą być wykorzystywane do oddymiania, wentylacji oraz doprowadzania powietrza kompensacyjnego.
Od czego zależy liczba klap?
Od wielkości budynku, podziału na strefy dymowe, wymaganej powierzchni czynnej oddymiania, konstrukcji dachu i parametrów wybranego urządzenia.
Kto powinien dobrać klapy dymowe?
Dobór powinien wynikać z dokumentacji projektowej przygotowanej przez osoby posiadające odpowiednie kompetencje. Rozwiązanie należy skoordynować z projektem ochrony przeciwpożarowej oraz pozostałymi instalacjami budynku.
Comments are closed.